Polisler T.C. Kimlik Numarasından Gerçekte Neleri Görebilir?
Bu konu forumlarda açıldığında genellikle iki uç yorum görüyorum: Bir tarafta “Polis T.C. kimlik numaranı girince bütün hayatını görür” düşüncesi, diğer tarafta ise “Sadece ad-soyad çıkar, başka hiçbir şey göremez” yaklaşımı. Bana göre ikisi de gerçeği tam karşılamıyor. Benim bu konudaki kişisel kanaatim, meselenin “polis T.C. kimlik numarasından ne görebilir?” sorusundan ziyade, hangi polis biriminin, hangi sistem üzerinden, hangi görev ve hukuki yetki kapsamında hangi veriye erişebildiği şeklinde sorulması gerektiği yönünde.
Çünkü devletin elindeki bütün kayıtların tek bir ekranda, her polis memurunun önüne geldiğini düşünmek doğru değil. Üstelik bir verinin devlet sistemlerinde bulunması ile herhangi bir polis memurunun o veriye sınırsız biçimde erişebilmesi aynı şey değil.
Bu ayrımı yapmadan konuşulduğunda konu çok kolay biçimde şehir efsanesine dönüşüyor.
T.C. kimlik numarası tek başına “her şeyi gösteren anahtar” değil
Öncelikle T.C. kimlik numarası kişisel veridir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu da kişisel veriyi, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlıyor. KVKK
Dolayısıyla T.C. kimlik numarasının çeşitli kamu kayıtlarında kişiyi doğru şekilde eşleştirmek amacıyla kullanılması şaşırtıcı değil. Fakat buradan “T.C. numarasını bilen her polis bütün banka hareketlerini, sağlık kayıtlarını, mesajları ve özel hayatı görebilir” sonucu çıkmaz.
Asıl önemli nokta yetkilendirme.
Polisin görev alanına göre farklı bilgi sistemleri ve kayıtlar bulunabilir. Örneğin Emniyet Genel Müdürlüğünün kendi açıklamalarında parmak izi bilgilerinin belirli amaçlarla tutulduğu, kimlik tespiti için kullanıldığı ve bu sistemlere erişimin kanunda belirtilen kişilerle sınırlandırıldığı görülüyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Bu bile aslında önemli bir örnek: Bir verinin Emniyet bünyesinde bulunması, teşkilattaki herkesin o veriyi istediği zaman istediği amaçla inceleyebileceği anlamına gelmiyor.
Kimlik kontrolünde hangi bilgiler önem kazanabilir?
Sokakta yapılan kimlik kontrolü ile kapsamlı bir adli soruşturmayı birbirinden ayırmak gerekiyor.
Kimlik kontrolünün temel amacı kişinin kimliğinin belirlenmesi ve gerekli durumlarda hakkında hukuken önem taşıyan bir kayıt bulunup bulunmadığının kontrol edilmesidir. Bu nedenle kamuoyunda “GBT” diye bilinen kontrollerde kişinin aranıp aranmadığı, kayıp olarak aranıp aranmadığı veya güvenlik bakımından ilgili olabilecek kayıtların bulunup bulunmadığı gibi bilgiler önem kazanabilir.
Örneğin Emniyet Genel Müdürlüğü, kayıp kişiler hakkında ülke genelinde arama yapılabildiğini ve kişi bulunduğunda ilgili kaydın sistemden kaldırılması için ayrıca işlem yapıldığını açıklıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Buradan hareketle, bir polis memurunun kimlik numaranızı sorgulaması sonucunda hiçbir şey görmediğini düşünmek de doğru olmayabilir; “bütün kişisel geçmişinizi gördüğünü” düşünmek de doğru değildir.
Bence forumlarda en çok karıştırılan nokta tam olarak burası.
Adli sicil, yakalama ve soruşturma kayıtları aynı şey değil
Bir kişinin hakkında geçmişte herhangi bir işlem yapılmış olması ile sabıka kaydının bulunması da birbirinin aynısı değildir.
Örneğin bir kişinin herhangi bir soruşturma kapsamında şüpheli sıfatıyla işlem görmesi, otomatik olarak “sabıka kaydı var” anlamına gelmez. Aynı şekilde bir yakalama kaydı, kişinin kesin olarak suç işlediği anlamına da gelmez.
Hukuk devletinde soruşturma, kovuşturma, mahkûmiyet ve infaz birbirinden farklı aşamalardır.
Bu nedenle “Polis benim geçmişimdeki bütün davaları görür mü?” sorusunun tek kelimelik cevabı “evet” veya “hayır” olmamalı. Hangi kaydın hangi sistemde tutulduğu, olayın hangi aşamada olduğu ve görev yapan personelin hangi bilgiye erişim yetkisine sahip olduğu önemlidir.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da mahkûmiyet verilerinin özel nitelikli kişisel veri kapsamında bulunmasıdır. KVKK'nın açıklamalarında ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler özel nitelikli kişisel veriler arasında sayılıyor. KVKK
Yani bunlar sıradan bir adres veya isim bilgisi gibi değerlendirilmemelidir.
“Polis banka hesabımı görebilir mi?” sorusu neden farklı?
Forumlarda sık karşılaştığım bir başka iddia şu: “Polis T.C. numaramı girerse banka hesabımı, maaşımı ve bütün para hareketlerimi görür.”
Bu ifade fazla genelleyici.
Bir kamu görevlisinin kişisel bir merak nedeniyle istediği kişinin banka hareketlerine sınırsız şekilde bakabildiğini varsaymak, hukuki sistemin nasıl çalıştığını yanlış anlamaktır. Bankacılık verileri ayrıca korunan ve erişim koşulları bulunan verilerdir.
Benzer durum sağlık bilgileri için de geçerli. Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir. KVKK, bu tür verilerin daha sıkı korunması gerektiğini açıkça belirtiyor. KVKK
Dolayısıyla “T.C. numarası = kişinin bütün hayatının ekran görüntüsü” şeklindeki anlayış teknik ve hukuki açıdan oldukça sorunlu.
Peki polis telefonumdaki mesajları veya WhatsApp yazışmalarını görebilir mi?
Burası daha da önemli.
Bir polis memurunun kimlik sorgulaması yapması ile kişinin cep telefonunun içeriğinin incelenmesi aynı işlem değildir.
Telefonun içindeki mesajlar, fotoğraflar, uygulamalar ve diğer dijital içerikler bakımından ayrıca hukuki usuller ve şartlar gündeme gelir. Dolayısıyla sıradan bir kimlik kontrolünü “telefonumdaki her şey de açılıp incelenebilir” şeklinde yorumlamak doğru değildir.
Bu ayrım aslında vatandaş açısından oldukça önemli. Çünkü kimlik kontrolü sırasında yapılabilecek işlemlerle adli soruşturma sırasında uygulanabilecek delil elde etme yöntemlerini birbirine karıştırırsak, polisin yetkisini olduğundan çok daha geniş veya çok daha dar değerlendirmiş oluruz.
Asıl kritik konu: Görev ve yetki
Bu konu forumlarda açıldığında genellikle iki uç yorum görüyorum: Bir tarafta “Polis T.C. kimlik numaranı girince bütün hayatını görür” düşüncesi, diğer tarafta ise “Sadece ad-soyad çıkar, başka hiçbir şey göremez” yaklaşımı. Bana göre ikisi de gerçeği tam karşılamıyor. Benim bu konudaki kişisel kanaatim, meselenin “polis T.C. kimlik numarasından ne görebilir?” sorusundan ziyade, hangi polis biriminin, hangi sistem üzerinden, hangi görev ve hukuki yetki kapsamında hangi veriye erişebildiği şeklinde sorulması gerektiği yönünde.
Çünkü devletin elindeki bütün kayıtların tek bir ekranda, her polis memurunun önüne geldiğini düşünmek doğru değil. Üstelik bir verinin devlet sistemlerinde bulunması ile herhangi bir polis memurunun o veriye sınırsız biçimde erişebilmesi aynı şey değil.
Bu ayrımı yapmadan konuşulduğunda konu çok kolay biçimde şehir efsanesine dönüşüyor.
T.C. kimlik numarası tek başına “her şeyi gösteren anahtar” değil
Öncelikle T.C. kimlik numarası kişisel veridir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu da kişisel veriyi, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlıyor. KVKK
Dolayısıyla T.C. kimlik numarasının çeşitli kamu kayıtlarında kişiyi doğru şekilde eşleştirmek amacıyla kullanılması şaşırtıcı değil. Fakat buradan “T.C. numarasını bilen her polis bütün banka hareketlerini, sağlık kayıtlarını, mesajları ve özel hayatı görebilir” sonucu çıkmaz.
Asıl önemli nokta yetkilendirme.
Polisin görev alanına göre farklı bilgi sistemleri ve kayıtlar bulunabilir. Örneğin Emniyet Genel Müdürlüğünün kendi açıklamalarında parmak izi bilgilerinin belirli amaçlarla tutulduğu, kimlik tespiti için kullanıldığı ve bu sistemlere erişimin kanunda belirtilen kişilerle sınırlandırıldığı görülüyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Bu bile aslında önemli bir örnek: Bir verinin Emniyet bünyesinde bulunması, teşkilattaki herkesin o veriyi istediği zaman istediği amaçla inceleyebileceği anlamına gelmiyor.
Kimlik kontrolünde hangi bilgiler önem kazanabilir?
Sokakta yapılan kimlik kontrolü ile kapsamlı bir adli soruşturmayı birbirinden ayırmak gerekiyor.
Kimlik kontrolünün temel amacı kişinin kimliğinin belirlenmesi ve gerekli durumlarda hakkında hukuken önem taşıyan bir kayıt bulunup bulunmadığının kontrol edilmesidir. Bu nedenle kamuoyunda “GBT” diye bilinen kontrollerde kişinin aranıp aranmadığı, kayıp olarak aranıp aranmadığı veya güvenlik bakımından ilgili olabilecek kayıtların bulunup bulunmadığı gibi bilgiler önem kazanabilir.
Örneğin Emniyet Genel Müdürlüğü, kayıp kişiler hakkında ülke genelinde arama yapılabildiğini ve kişi bulunduğunda ilgili kaydın sistemden kaldırılması için ayrıca işlem yapıldığını açıklıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü
Buradan hareketle, bir polis memurunun kimlik numaranızı sorgulaması sonucunda hiçbir şey görmediğini düşünmek de doğru olmayabilir; “bütün kişisel geçmişinizi gördüğünü” düşünmek de doğru değildir.
Bence forumlarda en çok karıştırılan nokta tam olarak burası.
Adli sicil, yakalama ve soruşturma kayıtları aynı şey değil
Bir kişinin hakkında geçmişte herhangi bir işlem yapılmış olması ile sabıka kaydının bulunması da birbirinin aynısı değildir.
Örneğin bir kişinin herhangi bir soruşturma kapsamında şüpheli sıfatıyla işlem görmesi, otomatik olarak “sabıka kaydı var” anlamına gelmez. Aynı şekilde bir yakalama kaydı, kişinin kesin olarak suç işlediği anlamına da gelmez.
Hukuk devletinde soruşturma, kovuşturma, mahkûmiyet ve infaz birbirinden farklı aşamalardır.
Bu nedenle “Polis benim geçmişimdeki bütün davaları görür mü?” sorusunun tek kelimelik cevabı “evet” veya “hayır” olmamalı. Hangi kaydın hangi sistemde tutulduğu, olayın hangi aşamada olduğu ve görev yapan personelin hangi bilgiye erişim yetkisine sahip olduğu önemlidir.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da mahkûmiyet verilerinin özel nitelikli kişisel veri kapsamında bulunmasıdır. KVKK'nın açıklamalarında ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler özel nitelikli kişisel veriler arasında sayılıyor. KVKK
Yani bunlar sıradan bir adres veya isim bilgisi gibi değerlendirilmemelidir.
“Polis banka hesabımı görebilir mi?” sorusu neden farklı?
Forumlarda sık karşılaştığım bir başka iddia şu: “Polis T.C. numaramı girerse banka hesabımı, maaşımı ve bütün para hareketlerimi görür.”
Bu ifade fazla genelleyici.
Bir kamu görevlisinin kişisel bir merak nedeniyle istediği kişinin banka hareketlerine sınırsız şekilde bakabildiğini varsaymak, hukuki sistemin nasıl çalıştığını yanlış anlamaktır. Bankacılık verileri ayrıca korunan ve erişim koşulları bulunan verilerdir.
Benzer durum sağlık bilgileri için de geçerli. Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir. KVKK, bu tür verilerin daha sıkı korunması gerektiğini açıkça belirtiyor. KVKK
Dolayısıyla “T.C. numarası = kişinin bütün hayatının ekran görüntüsü” şeklindeki anlayış teknik ve hukuki açıdan oldukça sorunlu.
Peki polis telefonumdaki mesajları veya WhatsApp yazışmalarını görebilir mi?
Burası daha da önemli.
Bir polis memurunun kimlik sorgulaması yapması ile kişinin cep telefonunun içeriğinin incelenmesi aynı işlem değildir.
Telefonun içindeki mesajlar, fotoğraflar, uygulamalar ve diğer dijital içerikler bakımından ayrıca hukuki usuller ve şartlar gündeme gelir. Dolayısıyla sıradan bir kimlik kontrolünü “telefonumdaki her şey de açılıp incelenebilir” şeklinde yorumlamak doğru değildir.
Bu ayrım aslında vatandaş açısından oldukça önemli. Çünkü kimlik kontrolü sırasında yapılabilecek işlemlerle adli soruşturma sırasında uygulanabilecek delil elde etme yöntemlerini birbirine karıştırırsak, polisin yetkisini olduğundan çok daha geniş veya çok daha dar değerlendirmiş oluruz.
Asıl kritik konu: Görev ve yetki