Irem
New member
İlk Kim Selam Verir? Bir İlişkinin İlk Adımını Kim Atmalı?
Geçen gün kendi kendime düşündüm: İnsanlık uzaya araç gönderiyor, yapay zekâyla şiir yazıyor, Mars'ta yaşam arıyor ama iki insan göz göze geldiğinde hâlâ şu sorunun cevabını bulamıyor: İlk selamı kim verecek?
Düşünsenize, iki kişi birbirini görüyor. Biri hafifçe gülümsüyor, diğeri gözlerini kaçırıyor. Birkaç saniyelik sessizlik yaşanıyor. Sonra ikisi de eve gidip arkadaşlarına aynı cümleyi kuruyor: "Ya, acaba benden hoşlandı mı?"
Ortada ne mahkeme var ne de diplomatik kriz ama sanki iki ülke arasında barış anlaşması imzalanacak! Birinin ağzından çıkacak küçücük bir "Merhaba", bazen insanın kafasında üç sezonluk diziye dönüşebiliyor.
Peki, ilk kim selam vermeli? Erkek mi, kadın mı? Daha cesur olan mı, daha çok hoşlanan mı, yoksa o sabah kahvesini içip hayata biraz daha olumlu bakan mı?
Bence mesele, kimin önce konuştuğundan çok, iki insanın birbirine nasıl yaklaştığında yatıyor. Çünkü bir selam bazen yalnızca nezakettir, bazen yeni bir arkadaşlığın başlangıcıdır, bazen de yıllar sonra anlatılacak güzel bir hikâyenin ilk cümlesidir.
1. İlk Selamı Erkek mi Vermeli? Gelenekler Ne Diyor?
Toplumumuzda uzun yıllardır erkeklerin ilk adımı atması gerektiğine ilişkin bir beklenti var. Erkek arayacak, erkek mesaj yazacak, erkek tanışmak için yaklaşacak, erkek buluşma teklif edecek... Hatta bazılarına göre erkek selam vermeden önce havanın durumunu, kişinin medeni hâlini ve ilişkinin beş yıllık olası geleceğini bile hesaplamalı!
Bu beklentinin arkasında geleneksel toplumsal roller bulunuyor. Erkeklerden girişken, cesur ve kararlı olmaları; kadınlardan ise daha temkinli davranmaları beklenebiliyor. Ancak geleneksel beklentilerin var olması, bunların herkes için doğru veya adil olduğu anlamına gelmez.
Örneğin, bir kafede hoşlandığı kişiyi gören Mehmet'i düşünelim. Mehmet, arkadaşları arasında oldukça konuşkan biri. Futbol tartışırken saatlerce konuşabilir, iş yerinde sunum yaparken hiç heyecanlanmaz. Fakat hoşlandığı kişiyle göz göze geldiğinde zihnindeki bütün kelimeler istifa dilekçesini verip ortamı terk ediyor.
Mehmet'in yaşadığı durum aslında oldukça tanıdık. Bir insanın belirli alanlarda kendine güvenmesi, romantik ilişkilerde de aynı rahatlığı göstereceği anlamına gelmiyor.
Öte yandan, başka bir erkek aynı ortamda hiç tereddüt etmeden gülümseyip selam verebilir. Çünkü karakterler, yetiştirilme biçimleri, önceki deneyimler ve sosyal alışkanlıklar birbirinden farklıdır.
Dolayısıyla erkeklerin ilk selamı vermesi bir zorunluluk değil, tercih olabilir.
Bir erkeğin ilk adımı atması güzel bir başlangıç olabilir. Fakat bütün ilişki boyunca ilk mesajı atan, buluşma planlayan, sohbeti sürdüren ve sorunları çözmeye çalışan taraf yalnızca oysa burada başka bir soru ortaya çıkar: İki kişi gerçekten birbirini mi tanımaya çalışıyor, yoksa biri ilişkiyi tek başına mı taşıyor?
İlk selamın kimden geldiğinden daha önemli olan şey, sonrasında karşılıklı bir ilginin oluşup oluşmadığıdır.
2. Kadınlar İlk Selamı Verirse Ne Olur?
Bazı insanlar, bir kadının ilk selamı vermesini cesaret göstergesi olarak değerlendirirken bazıları bunu hâlâ alışılmışın dışında bulabiliyor. Oysa bir kadının hoşlandığı kişiye yaklaşması, onun değerinden bir şey eksiltmez. Aynı şekilde ilk adımı atmaması da ilgisiz veya çekingen olduğu anlamına gelmez.
Diyelim ki Zeynep bir kitapçıda aynı kitabı inceleyen birini fark etti. Adamın elindeki kitabı kendisi de okumuş ve çok sevmiş olsun. Zeynep gülümsüyor ve "Bu kitabın sonunu tahmin edebildiniz mi? Ben üçüncü bölümde tamamen yanlış bir teoriye kapılmıştım," diyor.
Konuşma başlıyor. İkisi de gülüyor ve kitap üzerine sohbet ediyor.
Burada Zeynep'in yaptığı şey, karşısındaki kişiyi etkilemek için büyük bir strateji geliştirmek değil. Ortak bir ilgi alanını fark edip doğal bir iletişim başlatmak.
Peki, aynı sahnede ilk adımı erkek atsaydı ne değişirdi? Büyük ihtimalle pek bir şey değişmezdi. Yalnızca konuşmayı başlatan kişi farklı olurdu.
Üstelik kadınların her zaman daha duygusal, erkeklerin ise her zaman daha mantıklı davrandığını düşünmek de insanları gereksiz kalıplara hapsetmek anlamına gelir. Empati, ilişki kurma becerisi, stratejik düşünme ve çözüm üretme gibi özellikler yalnızca bir cinsiyete ait değildir.
Bir kadın son derece planlı ve çözüm odaklı olabilir. Bir erkek, karşısındaki insanın duygularını anlamakta ve zor bir konuşmayı incelikle yürütmekte oldukça başarılı olabilir. Başka bir kadın ilk adımı atmaktan hoşlanmazken başka bir erkek tanışma konusunda çekingen davranabilir.
İnsanları tanımadan önce cinsiyetlerinden hareketle karakterlerini tahmin etmeye çalışmak, kitabı kapağından okuyup sonunu bildiğini iddia etmeye benzer.
Hem bazen en güzel tanışmalar, kimin ilk adımı attığının bile hatırlanmadığı tanışmalardır.
3. Erkeklerin Çözüm Odaklı, Kadınların İlişki Odaklı Yaklaşımı Meselesi
İlişkiler konuşulurken sık sık şu tür yorumlar duyuyoruz: "Erkekler çözüm odaklıdır, kadınlar duygulara önem verir."
Bu yaklaşım bazı insanların deneyimlerini açıklıyor gibi görünebilir. Ancak bütün erkekleri ve kadınları aynı davranış kalıbına yerleştirmek, gerçek hayatın karmaşıklığını gözden kaçırır.
Yine de bu iki yaklaşım arasındaki farkı anlamak, özellikle ilk iletişim sırasında yaşanan komik yanlış anlaşılmaları açıklamak için yararlı olabilir.
Örneğin, bir erkek tanışmak istediği kadına yaklaşmadan önce küçük bir plan yapabilir:
- Önce göz teması kur.
- Karşı taraf gülümsüyorsa selam ver.
- Ortak bir konu bul.
- Sohbet ilerlemiyorsa kibarca ayrıl.
Adamın kafasında neredeyse bir proje yönetim planı vardır. Eksik olan tek şey, toplantı sonunda hazırlanacak faaliyet raporudur!
Buna karşılık başka biri, konuşmanın nasıl başlayacağından çok karşısındaki kişinin kendisini rahat hissedip hissetmediğine odaklanabilir. Yüz ifadesini, ses tonunu ve sohbetin karşılıklı ilerleyip ilerlemediğini gözlemleyebilir.
Bu ikinci yaklaşımın empatiyle, ilk yaklaşımın ise planlamayla ilişkili olduğu söylenebilir. Ancak bu özellikler kadınlara veya erkeklere özgü değildir.
Üstelik iyi bir iletişim için her iki yaklaşımın da bir arada bulunması değerlidir.
Yalnızca stratejiye odaklanırsanız karşınızdaki kişiyi bir hedef gibi görebilirsiniz. Yalnızca karşı tarafın duygularını anlamaya çalışırken kendi isteğinizi hiç ifade etmezseniz iletişimi başlatmakta zorlanabilirsiniz.
En sağlıklı yaklaşım, niyetinizi açıkça ortaya koyarken diğer kişinin rahatlığını ve sınırlarını da dikkate almaktır.
Örneğin, "Merhaba, burada sizi birkaç kez gördüm. Tanışmak ister misiniz?" cümlesi hem doğrudan hem de karşı tarafa seçim hakkı tanıyan bir ifadedir.
Karşı taraf olumlu yaklaşırsa sohbet devam eder. İlgilenmediğini belirtirse bunu kişisel bir yenilgiye dönüştürmeden geri çekilirsiniz.
İlişki kurmanın en iyi stratejisi, insanları ikna edilecek hedefler olarak görmek değil, karşılıklı istek olup olmadığını anlamaktır.
4. İlk Selamı Vermek Neden Bu Kadar Zor?
Aslında "Merhaba" kelimesini söylemek oldukça kolay. Zor olan, o kelimeden sonra yaşanabilecek ihtimalleri zihnimizde büyütmek.
Ya cevap vermezse?
Ya yanlış anlarsa?
Ya sevgilisi varsa?
Ya arkadaşlarına anlatıp gülerlerse?
Ya ben heyecanlanıp adımı bile unutursam?
İnsan zihni, henüz gerçekleşmemiş olayların senaryolarını üretmekte bazen olağanüstü başarılıdır. Ne yazık ki bu senaryoların çoğu, olayın kendisinden daha yorucu olabilir.
Bir düşünün: Karşıdaki kişiye selam vermeden önce yarım saat boyunca olası cevapları hesaplıyorsunuz. Sonra cesaretinizi toplayıp "Merhaba" diyorsunuz. Karşı taraf da "Merhaba" diyor.
Bitti.
Bütün o zihinsel hazırlığın ardından sonuç iki kelime!
Elbette herkesin çekingenliği aynı sebepten kaynaklanmaz. Bazıları reddedilmekten korkar, bazıları yanlış anlaşılmak istemez, bazıları ise yabancılarla iletişim kurmayı sevmez. Geçmişte yaşanan olumsuz deneyimler de insanın yeni tanışmalara yaklaşımını etkileyebilir.
Bu nedenle ilk adımı atmakta zorlanan birine hemen "Özgüvensizsin" demek doğru değildir.
Ayrıca sosyal kaygı yaşayan kişilerin kendilerini zorlayarak her durumda girişken olmaları gerektiğini düşünmeleri de gereksiz bir baskı yaratabilir. İnsan, iletişim becerilerini küçük ve güvenli adımlarla geliştirebilir.
Örneğin, ilk olarak günlük hayatta insanlara gülümsemek, bir teşekkür cümlesi kurmak veya ortak bir konu hakkında kısa bir soru sormak denenebilir.
Amaç, herkese kendini kabul ettirmek değil; iletişim kurmanın her zaman büyük bir sınav olmadığını deneyimlemektir.
Şunu da unutmamak gerekir: Birinin selamınıza karşılık vermemesi, sizin değersiz olduğunuz anlamına gelmez. Karşıdaki kişi meşgul olabilir, dalgın olabilir, tanışmak istemeyebilir veya bambaşka bir nedenle iletişime kapalı olabilir.
Bir selamın karşılık bulmaması, kişiliğiniz hakkında verilmiş kapsamlı bir karar değildir.
5. İlk Selam İçin Doğru Zaman Diye Bir Şey Var mı?
Bence var ama bunun kesin bir saati yok. Yani saat 14.37'de selam verirseniz aşk hayatınızın başarı oranı yüzde 82'ye çıkmıyor. Böyle bir istatistik olsaydı herhâlde insanlar tanışmak için hava durumu uygulamalarını değil, romantik zamanlama uygulamalarını kullanırdı!
Doğru zaman, büyük ölçüde ortamın koşullarına ve karşı tarafın davranışlarına bağlıdır.
Bir kafede, kitapçıda, arkadaş toplantısında veya ortak bir etkinlikte sohbet başlatmak doğal olabilir. Çünkü insanlar bu tür ortamlarda birbirleriyle iletişim kurmaya daha açık olabilir.
Ancak bir kişinin aceleyle yürüdüğü, kulaklık taktığı, telefonda konuştuğu veya açıkça yalnız kalmak istediği bir anda ısrarla yaklaşmak uygun değildir.
İlk selamı vermeden önce birkaç basit noktaya dikkat edebilirsiniz:
Göz teması ve beden dili: Karşı tarafın size bakması veya gülümsemesi, iletişime açık olabileceğine ilişkin bir işaret olabilir. Fakat tek başına romantik ilgi kanıtı değildir.
Ortamın doğallığı: Ortak bir etkinlik, kitap, müzik veya sohbet konusu üzerinden konuşmaya başlamak, tamamen alakasız bir giriş yapmaktan daha rahat olabilir.
Kısa ve sade bir başlangıç: İlk cümlenizin kusursuz olması gerekmiyor. "Merhaba, etkinlik hakkında ne düşünüyorsunuz?" bile yeterli olabilir.
Karşılıklılık: Diğer kişi sorular soruyor, sohbete katkıda bulunuyor ve iletişimi sürdürüyorsa konuşma doğal biçimde ilerleyebilir. Kısa cevaplar veriyor, uzaklaşıyor veya ilgilenmediğini belirtiyorsa bunu dikkate almak gerekir.
Buradaki önemli ayrıntı, beden dilini kesin bir formül gibi kullanmamaktır. İnsan davranışları bağlama göre değişir. Birinin gülümsemesi nezaket göstergesi olabilir; gözlerini kaçırması ise mutlaka utandığı veya hoşlandığı anlamına gelmez.
En güvenilir yöntem, küçük işaretleri gözlemlemek ama karşınızdaki kişinin niyetini kesin olarak bildiğinizi varsaymamaktır.
6. İlk Selamı Veren mi Daha Çok Hoşlanır?
İşte tartışmanın en eğlenceli sorularından biri!
Bazılarına göre ilk mesajı atan daha çok hoşlanıyordur. Bazılarına göre geç cevap veren daha gizemlidir. Bir başka görüşe göre de üç saat bekleyip cevap yazan kişi ilişki yönetiminde stratejik davranıyordur.
Bazen insanlara bakınca romantik ilişkilerden çok uluslararası istihbarat operasyonlarını izliyormuş gibi hissediyorum.
"Mesajımı gördü ama cevap vermedi."
"Çevrim içiydi ama yazmadı."
"Fotoğrafımı beğendi ama hikâyeme bakmadı."
Bir de bunların üzerine arkadaş grubunun analiz toplantısı ekleniyor. Herkes bir uzman, herkesin ayrı bir teorisi var. Ortada yalnızca bir telefon ve henüz cevaplanmamış bir mesaj bulunuyor!
Oysa ilk selamı vermek, tek başına duyguların yoğunluğunu ölçmez. Bir insan sosyal açıdan girişken olduğu için ilk adımı atabilir. Başka biri çok hoşlandığı hâlde çekindiğinden bekleyebilir. Bir diğeri ise romantik bir beklentisi olmadan yalnızca arkadaşça davranabilir.
Davranışların anlamını tek bir işaretten çıkarmak yerine zaman içindeki örüntüye bakmak daha mantıklıdır.
Örneğin, birisi size ilk gün mesaj yazdı diye mutlaka ciddi düşündüğü sonucuna varamazsınız. Ancak sonraki günlerde de iletişim kuruyor, sizi dinliyor, verdiği sözleri tutuyor ve sizinle zaman geçirmek için karşılıklı çaba gösteriyorsa bunlar ilginin daha anlamlı göstergeleri olabilir.
Aynı şekilde, bir insanın ilk mesajı sizden beklemesi de tek başına ilgisiz olduğu anlamına gelmez. Ancak iletişim sürekli sizin çabanızla yürüyorsa bu durum üzerinde düşünmek gerekir.
Önemli olan kimin kaç dakika içinde mesaj attığı değil, ilişkinin iki taraf için de ne kadar dengeli olduğudur.
Bir insanı tanımak istiyorsanız kronometreye değil, davranışlarının tutarlılığına bakın.
7. İlk Selam İçin Kullanılabilecek Doğal ve Eğlenceli Cümleler
İlk selamı vermek isteyen ama nereden başlayacağını bilemeyenler için birkaç öneri hazırladım. Burada amaç ezberlenmiş cümlelerle karşı tarafı etkilemek değil, sohbetin başlamasını kolaylaştırmak.
Günlük ve sade bir başlangıç:
"Merhaba, sizi burada birkaç kez gördüm. Tanışmak istedim."
Bu cümle doğrudan ve anlaşılırdır. Ne gereksiz bir gösteriş içerir ne de karşı tarafa cevap vermesi için baskı yapar.
Ortak ilgi alanından yararlanmak:
"Bu kitabı daha önce okudunuz mu? Ben almayı düşünüyorum ama karar veremedim."
Böyle bir giriş, özellikle ortak bir konu üzerinden sohbet etmenin doğal olduğu ortamlarda işe yarayabilir.
Biraz mizah katmak isteyenlere:
"Size selam vermek için üç farklı cümle düşündüm ama sonunda en mantıklısının merhaba olduğuna karar verdim."
Bu cümle uygun bir ortamda gülümsetebilir. Ancak mizahın karşı tarafın tepkisine ve ortamın rahatlığına uygun olması önemlidir.
Arkadaş ortamında:
"Sanırım daha önce tanışmadık. Benim adım..."
Bu, oldukça basit ama etkili bir tanışma biçimidir.
Kadınların ilk adımı atması için:
"Merhaba, sohbetiniz ilgimi çekti. Ben de katılabilir miyim?"
Burada karşı tarafın konuşmaya açık olup olmadığını gözetmek önemlidir.
Çekingen olanlara:
"Merhaba, nasılsınız?"
Bazen en sıradan cümle, insanın kendi sınırlarını aşması için yeterlidir.
Şunu hatırlamakta fayda var: Bir cümlenin başarılı olması, karşıdaki kişinin mutlaka sizden hoşlanmasıyla ölçülmez. Başarı, kendinizi doğal biçimde ifade edebilmek ve diğer kişinin cevabına saygı gösterebilmektir.
Ayrıca her ortamda tanışma girişiminde bulunmak zorunda değilsiniz. Bazen hiçbir şey söylememek de tamamen normal bir tercihtir.
8. Selam Verdim, Peki Ya Karşılık Alamazsam?
İnsanların ilk adımı atmaktan çekinmelerinin en önemli nedenlerinden biri reddedilme ihtimalidir.
Kimse kendisini kötü hissetmek istemez. Özellikle hoşlandığınız birine yaklaşmak, sıradan bir konuşmaya başlamaktan daha fazla heyecan yaratabilir. Çünkü o anda yalnızca bir selam vermiyorsunuz; bir ihtimali de denemiş oluyorsunuz.
Fakat reddedilmek, her zaman kişisel bir başarısızlık değildir.
Diyelim ki birine selam verdiniz ve karşı taraf yalnızca kısa bir cevap verdi. Belki sohbet etmek istemiyor. Belki hayatında biri var. Belki o gün konuşacak hâli yok. Belki de sizinle romantik bir uyum hissetmiyor.
Bunların hiçbiri, sizin sevilmeye değer olmadığınızı göstermez.
Üstelik romantik ilgi, iki tarafın da birbirini beğenmesiyle oluşur. Bir insanın sizi beğenmemesi, onun kötü biri olduğu anlamına gelmediği gibi sizin de eksik olduğunuz anlamına gelmez.
Bu yüzden bir selamın karşılıksız kalması durumunda yapılabilecek en sağlıklı şey, karşı tarafın kararını kabul edip hayatınıza devam etmektir.
Israr etmek, sürekli mesaj göndermek veya karşı tarafın fikrini değiştirmeye çalışmak sağlıklı bir yaklaşım değildir. İlgi karşılıklı olduğunda iletişim zaten daha doğal ilerler.
Bence cesaret, her durumda olumlu cevap almak değildir. Olumsuz bir cevap ihtimalini kabul ederek kendinizi saygılı biçimde ifade edebilmektir.
Bir de işin güzel tarafı var: Bazen selam verdiğiniz kişiyle romantik bir ilişki yaşamazsınız ama yeni bir arkadaş edinirsiniz. Bazen de hiç beklemediğiniz bir zamanda, sıradan bir tanışma hayatınızın en güzel ilişkilerinden birine dönüşür.
Sonuç hiçbir zaman garanti değildir. Zaten insan ilişkilerini ilginç kılan şeylerden biri de budur.
9. İlk Adımı Atan İnsan Daha mı Değerlidir?
Hayır. İlk selamı vermek bir insanı daha değerli, daha güçlü veya daha üstün yapmaz.
İlk adımı atmak, yalnızca o anda iletişimi başlatmayı tercih ettiğinizi gösterir. Bu tercih cesaret gerektirebilir ama herkesin aynı şekilde davranması beklenemez.
Örneğin, bazı insanlar yabancılarla tanışmayı sever. Kalabalık bir ortamda rahatça sohbet başlatabilirler. Bazılarıysa daha sakin bir yapıya sahiptir ve insanları tanımak için zamana ihtiyaç duyar.
İkinci gruptaki insanlar daha az samimi veya daha az özgüvenli olmak zorunda değildir. Yalnızca sosyal iletişim kurma biçimleri farklı olabilir.
Burada önemli olan, kendi davranışınızı başkalarının davranışlarıyla sürekli karşılaştırmamaktır.
Arkadaşınız hoşlandığı kişiye hemen mesaj yazıyor diye sizin de aynısını yapmanız gerekmez. Bir kadın ilk adımı atmak istemiyorsa bu onun seçimi olabilir. Bir erkek ilk selamı vermeyi tercih etmiyorsa bunun da tek başına karakteri hakkında kesin bir hüküm oluşturması doğru değildir.
Ancak kendi isteğinizle korkunuz arasında kaldığınızı fark ediyorsanız kendinize şu soruyu sorabilirsiniz:
"Gerçekten ilk adımı atmak istemiyor muyum, yoksa olumsuz bir cevap almaktan mı korkuyorum?"
Bu iki durum birbirinden farklıdır.
İstemiyorsanız kendinizi zorlamak zorunda değilsiniz. İstiyor ama çekiniyorsanız küçük bir adım atmayı deneyebilirsiniz.
Kendinizi tanımak, her zaman daha girişken olmaya çalışmaktan daha yararlı olabilir.
10. Bilimsel Açıdan İlk Selam: İlk İzlenim ve İletişim
İlk karşılaşmaların neden bu kadar önemli olduğunu anlamak için sosyal psikoloji alanındaki çalışmalara göz atmak yararlı olabilir.
Psikolog Solomon Asch'ın 1946 yılında yayımlanan kişi izlenimleri üzerine araştırmaları, insanların bir kişi hakkındaki değerlendirmelerini oluştururken özellikleri birbirinden bağımsız biçimde ele almadıklarını göstermiştir. Bir kişiye ilişkin ilk bilgiler, diğer özelliklerin nasıl yorumlandığını etkileyebilir.
Bu durum, ilk selamın bir insanın bütün kişiliğini ortaya çıkardığı anlamına gelmez. Ancak kısa bir karşılaşmanın, karşımızdaki kişi hakkında başlangıç niteliğinde bir izlenim oluşturmamıza katkı sağlayabileceğini düşündürür.
Örneğin, birinin selam verirken nazik davranması olumlu bir izlenim yaratabilir. Ancak yalnızca bir kez gülümsemesine bakarak onun güvenilir, sadık veya iyi bir partner olacağını söylemek mümkün değildir.
İlk izlenimler, kapsamlı bir kişilik değerlendirmesinin yerine geçmez.
İletişim araştırmalarında da sözlü ve sözsüz davranışların bağlama göre değerlendirilmesi gerektiği önemlidir. Bir insanın ses tonu, yüz ifadesi ve konuşmaya katılımı iletişim hakkında bilgi verebilir; ancak bu işaretlerin anlamı kültüre, kişiye ve ortama göre değişebilir.
Bu nedenle "Gözlerini kaçırdı, kesin hoşlanıyor" veya "İlk mesajı o attı, kesin ciddi düşünüyor" gibi sonuçlara atlamak doğru değildir.
İlişkiler hakkında güvenilir bir değerlendirme yapabilmek için tek bir davranış yerine zaman içinde gözlemlenen tutarlılığa, karşılıklı iletişime ve açık ifadelere bakmak gerekir.
Ayrıca erkeklerin stratejik, kadınların empatik olduğu yönündeki genellemeleri bilimsel birer değişmez kural gibi sunmak da yanıltıcıdır. İnsanların davranışları; kişilik özellikleri, öğrenilmiş sosyal roller, içinde bulundukları koşullar ve bireysel deneyimlerle şekillenir.
Kısacası, bilim bize ilk selamın kesinlikle kimden gelmesi gerektiğini söylemez. Fakat insanları tek bir davranış üzerinden değerlendirmememiz gerektiğini hatırlatır.
11. Forumun Asıl Meselesi: İlk Selam mı, Karşılıklı Emek mi?
Bence bu konunun en önemli tarafı, ilk selamdan sonra yaşananlar.
İki insanın tanışması elbette güzel bir başlangıçtır. Ancak tanışmanın ardından iletişimin nasıl sürdürüldüğü, ilişkinin gerçek niteliği hakkında daha fazla bilgi verir.
Bir taraf sürekli mesaj atıyor, buluşma teklif ediyor, konuşmayı canlı tutmaya çalışıyor ve karşı tarafın ihtiyaçlarını anlamak için çaba gösteriyorsa diğer tarafın da ilişkiye ne kattığına bakmak gerekir.
İlişkiler bir kişinin sürekli performans sergilediği, diğerinin ise seyirci koltuğunda oturduğu bir gösteriye dönüşmemelidir.
Tabii her gün aynı miktarda çaba göstermek de mümkün değildir. İnsanların yoğun olduğu, yorulduğu veya kişisel sorunlar yaşadığı dönemler olabilir. Bu yüzden sağlıklı bir ilişkiyi değerlendirmek için tek bir güne değil, genel davranış örüntüsüne bakmak gerekir.
Örneğin, bir gün ilk mesajı siz atarsınız, başka bir gün karşı taraf atar. Bir buluşmayı siz planlarsınız, diğerini o organize eder. Bazen biriniz daha çok konuşur, bazen diğeriniz dinler.
Buradaki mesele matematiksel bir eşitlik kurmak değil, iki tarafın da ilişkiyi önemsediğini hissetmesidir.
"Ben ilk mesajı attım, şimdi sıra onda."
"Ben iki kez aradım, üçüncü kez aramam."
"Ben selam verdim, artık bütün işi o yapmalı."
Bu tür hesaplar zaman zaman insanın kendisini korumasına yardımcı olabilir. Fakat her davranışı puan tablosuna dönüştürmek, iletişimi yorucu bir yarışa çevirebilir.
Elbette sınır koymak önemlidir. Ancak sınır koymakla karşı tarafı sınamak aynı şey değildir.
İlgilendiğiniz kişiye mesaj yazmak istiyorsanız yalnızca güçlü görünmek adına kendinizi tutmak zorunda değilsiniz. Aynı şekilde, sürekli tek taraflı çaba göstermek zorunda da değilsiniz.
Denge, kimin kaç kez ilk adımı attığından çok, iki tarafın da ilişki içinde kendisini nasıl hissettiğiyle ilgilidir.
12. Peki, İlk Kim Selam Vermeli? Son Kararımız Ne?
Geldik meselenin en merak edilen bölümüne.
Bence ilk selamı, o anda iletişim kurmak isteyen ve kendisini buna hazır hisseden kişi vermeli.
Bu kişi erkek olabilir, kadın olabilir. Daha dışa dönük biri olabilir veya normalde çekingen olmasına rağmen o gün cesaretini toplayan biri olabilir.
Burada önemli olan, ilk adımı atanın kimliğinden çok yaklaşımının niteliğidir.
Selam verirken samimi olmak, karşı tarafa alan tanımak ve cevabını saygıyla karşılamak gerekir. İlk selamı vermek, karşı taraftan ilgi görmeyi garanti etmez. Ancak iletişim kurmak istediğinizi açıkça ifade etmenizi sağlar.
Bir erkek ilk adımı attığında erkekliğini kanıtlamış olmaz. Bir kadın ilk adımı attığında da değerinden bir şey kaybetmez. Bir insanın karakterini, yalnızca tanışmayı başlatıp başlatmamasına bakarak değerlendiremeyiz.
Üstelik her tanışmanın romantik bir ilişkiye dönüşmesi de gerekmez. Bazen hoş bir sohbet, bazen yeni bir arkadaşlık, bazen de birbirine gülümseyip yollarına devam eden iki yabancı olarak kalmak hayatın doğal parçalarıdır.
Belki de kendimize sormamız gereken asıl soru şudur: Neden birine selam vermeyi bu kadar büyütüyoruz?
Bazen reddedilmekten korktuğumuz için, bazen toplumun beklentileri nedeniyle, bazen de karşımızdaki kişinin bizi nasıl değerlendireceğini fazlasıyla önemsediğimiz için...
Oysa hayat, her adımın sonucunu önceden bilebildiğimiz bir satranç oyunu değil. Bazen düşünerek hareket etmek gerekir, bazen de basit bir merhaba yeterlidir.
Unutmayalım ki güzel bir ilişkinin başlangıcı, mutlaka kusursuz bir cümleyle gerçekleşmez. Bazen biraz heyecan, küçük bir gülümseme ve içten bir selam her şey için yeterlidir.
Ve belki de yıllar sonra o kişiyle aynı masada otururken ilk selamı kimin verdiğini bile hatırlamayacaksınız.
Hatırlayacağınız şey, o gün birinizin diğerine gülümsemiş olması olabilir.
Şimdi Söz Sizde!
Forum arkadaşları, asıl merak ettiğim sizin deneyimleriniz!
- Sizce ilk selamı erkek mi vermeli, yoksa bu tamamen kişisel bir tercih mi?
- Bir kadının ilk adımı atması size doğal mı geliyor, yoksa hâlâ alışılmışın dışında mı buluyorsunuz?
- Hiç sırf çekindiğiniz için hoşlandığınız birine selam veremediğiniz oldu mu?
- İlk selamı siz verdiniz ve beklemediğiniz kadar güzel bir ilişki başladı mı?
- Peki, ilk adımı attığınız hâlde karşılık alamadığınızda ne hissettiniz?
Bir de şu soruya özellikle cevap vermenizi isterim: İlk selamı kimin verdiği mi daha önemli, yoksa tanıştıktan sonra iki tarafın da birbirini tanımak için çaba göstermesi mi?
Yorumlarda yalnızca teorileri değil, gerçek deneyimleri de konuşalım. Belki birimizin utandığı için söyleyemediği "Merhaba", başka birimizin hayatındaki en güzel başlangıç olmuştur.
Sonuçta dünya yeterince karmaşık. Bir de "Önce kim yazacak?" meselesini uluslararası kriz seviyesine çıkarmayalım.
Bazen yapılabilecek en güzel şey, telefonu eline almak, karşındaki insana içtenlikle gülümsemek ve o iki sihirli kelimeyi söylemektir:
"Merhaba, nasılsın?"
Geçen gün kendi kendime düşündüm: İnsanlık uzaya araç gönderiyor, yapay zekâyla şiir yazıyor, Mars'ta yaşam arıyor ama iki insan göz göze geldiğinde hâlâ şu sorunun cevabını bulamıyor: İlk selamı kim verecek?
Düşünsenize, iki kişi birbirini görüyor. Biri hafifçe gülümsüyor, diğeri gözlerini kaçırıyor. Birkaç saniyelik sessizlik yaşanıyor. Sonra ikisi de eve gidip arkadaşlarına aynı cümleyi kuruyor: "Ya, acaba benden hoşlandı mı?"
Ortada ne mahkeme var ne de diplomatik kriz ama sanki iki ülke arasında barış anlaşması imzalanacak! Birinin ağzından çıkacak küçücük bir "Merhaba", bazen insanın kafasında üç sezonluk diziye dönüşebiliyor.
Peki, ilk kim selam vermeli? Erkek mi, kadın mı? Daha cesur olan mı, daha çok hoşlanan mı, yoksa o sabah kahvesini içip hayata biraz daha olumlu bakan mı?
Bence mesele, kimin önce konuştuğundan çok, iki insanın birbirine nasıl yaklaştığında yatıyor. Çünkü bir selam bazen yalnızca nezakettir, bazen yeni bir arkadaşlığın başlangıcıdır, bazen de yıllar sonra anlatılacak güzel bir hikâyenin ilk cümlesidir.
1. İlk Selamı Erkek mi Vermeli? Gelenekler Ne Diyor?
Toplumumuzda uzun yıllardır erkeklerin ilk adımı atması gerektiğine ilişkin bir beklenti var. Erkek arayacak, erkek mesaj yazacak, erkek tanışmak için yaklaşacak, erkek buluşma teklif edecek... Hatta bazılarına göre erkek selam vermeden önce havanın durumunu, kişinin medeni hâlini ve ilişkinin beş yıllık olası geleceğini bile hesaplamalı!
Bu beklentinin arkasında geleneksel toplumsal roller bulunuyor. Erkeklerden girişken, cesur ve kararlı olmaları; kadınlardan ise daha temkinli davranmaları beklenebiliyor. Ancak geleneksel beklentilerin var olması, bunların herkes için doğru veya adil olduğu anlamına gelmez.
Örneğin, bir kafede hoşlandığı kişiyi gören Mehmet'i düşünelim. Mehmet, arkadaşları arasında oldukça konuşkan biri. Futbol tartışırken saatlerce konuşabilir, iş yerinde sunum yaparken hiç heyecanlanmaz. Fakat hoşlandığı kişiyle göz göze geldiğinde zihnindeki bütün kelimeler istifa dilekçesini verip ortamı terk ediyor.
Mehmet'in yaşadığı durum aslında oldukça tanıdık. Bir insanın belirli alanlarda kendine güvenmesi, romantik ilişkilerde de aynı rahatlığı göstereceği anlamına gelmiyor.
Öte yandan, başka bir erkek aynı ortamda hiç tereddüt etmeden gülümseyip selam verebilir. Çünkü karakterler, yetiştirilme biçimleri, önceki deneyimler ve sosyal alışkanlıklar birbirinden farklıdır.
Dolayısıyla erkeklerin ilk selamı vermesi bir zorunluluk değil, tercih olabilir.
Bir erkeğin ilk adımı atması güzel bir başlangıç olabilir. Fakat bütün ilişki boyunca ilk mesajı atan, buluşma planlayan, sohbeti sürdüren ve sorunları çözmeye çalışan taraf yalnızca oysa burada başka bir soru ortaya çıkar: İki kişi gerçekten birbirini mi tanımaya çalışıyor, yoksa biri ilişkiyi tek başına mı taşıyor?
İlk selamın kimden geldiğinden daha önemli olan şey, sonrasında karşılıklı bir ilginin oluşup oluşmadığıdır.
2. Kadınlar İlk Selamı Verirse Ne Olur?
Bazı insanlar, bir kadının ilk selamı vermesini cesaret göstergesi olarak değerlendirirken bazıları bunu hâlâ alışılmışın dışında bulabiliyor. Oysa bir kadının hoşlandığı kişiye yaklaşması, onun değerinden bir şey eksiltmez. Aynı şekilde ilk adımı atmaması da ilgisiz veya çekingen olduğu anlamına gelmez.
Diyelim ki Zeynep bir kitapçıda aynı kitabı inceleyen birini fark etti. Adamın elindeki kitabı kendisi de okumuş ve çok sevmiş olsun. Zeynep gülümsüyor ve "Bu kitabın sonunu tahmin edebildiniz mi? Ben üçüncü bölümde tamamen yanlış bir teoriye kapılmıştım," diyor.
Konuşma başlıyor. İkisi de gülüyor ve kitap üzerine sohbet ediyor.
Burada Zeynep'in yaptığı şey, karşısındaki kişiyi etkilemek için büyük bir strateji geliştirmek değil. Ortak bir ilgi alanını fark edip doğal bir iletişim başlatmak.
Peki, aynı sahnede ilk adımı erkek atsaydı ne değişirdi? Büyük ihtimalle pek bir şey değişmezdi. Yalnızca konuşmayı başlatan kişi farklı olurdu.
Üstelik kadınların her zaman daha duygusal, erkeklerin ise her zaman daha mantıklı davrandığını düşünmek de insanları gereksiz kalıplara hapsetmek anlamına gelir. Empati, ilişki kurma becerisi, stratejik düşünme ve çözüm üretme gibi özellikler yalnızca bir cinsiyete ait değildir.
Bir kadın son derece planlı ve çözüm odaklı olabilir. Bir erkek, karşısındaki insanın duygularını anlamakta ve zor bir konuşmayı incelikle yürütmekte oldukça başarılı olabilir. Başka bir kadın ilk adımı atmaktan hoşlanmazken başka bir erkek tanışma konusunda çekingen davranabilir.
İnsanları tanımadan önce cinsiyetlerinden hareketle karakterlerini tahmin etmeye çalışmak, kitabı kapağından okuyup sonunu bildiğini iddia etmeye benzer.
Hem bazen en güzel tanışmalar, kimin ilk adımı attığının bile hatırlanmadığı tanışmalardır.
3. Erkeklerin Çözüm Odaklı, Kadınların İlişki Odaklı Yaklaşımı Meselesi
İlişkiler konuşulurken sık sık şu tür yorumlar duyuyoruz: "Erkekler çözüm odaklıdır, kadınlar duygulara önem verir."
Bu yaklaşım bazı insanların deneyimlerini açıklıyor gibi görünebilir. Ancak bütün erkekleri ve kadınları aynı davranış kalıbına yerleştirmek, gerçek hayatın karmaşıklığını gözden kaçırır.
Yine de bu iki yaklaşım arasındaki farkı anlamak, özellikle ilk iletişim sırasında yaşanan komik yanlış anlaşılmaları açıklamak için yararlı olabilir.
Örneğin, bir erkek tanışmak istediği kadına yaklaşmadan önce küçük bir plan yapabilir:
- Önce göz teması kur.
- Karşı taraf gülümsüyorsa selam ver.
- Ortak bir konu bul.
- Sohbet ilerlemiyorsa kibarca ayrıl.
Adamın kafasında neredeyse bir proje yönetim planı vardır. Eksik olan tek şey, toplantı sonunda hazırlanacak faaliyet raporudur!
Buna karşılık başka biri, konuşmanın nasıl başlayacağından çok karşısındaki kişinin kendisini rahat hissedip hissetmediğine odaklanabilir. Yüz ifadesini, ses tonunu ve sohbetin karşılıklı ilerleyip ilerlemediğini gözlemleyebilir.
Bu ikinci yaklaşımın empatiyle, ilk yaklaşımın ise planlamayla ilişkili olduğu söylenebilir. Ancak bu özellikler kadınlara veya erkeklere özgü değildir.
Üstelik iyi bir iletişim için her iki yaklaşımın da bir arada bulunması değerlidir.
Yalnızca stratejiye odaklanırsanız karşınızdaki kişiyi bir hedef gibi görebilirsiniz. Yalnızca karşı tarafın duygularını anlamaya çalışırken kendi isteğinizi hiç ifade etmezseniz iletişimi başlatmakta zorlanabilirsiniz.
En sağlıklı yaklaşım, niyetinizi açıkça ortaya koyarken diğer kişinin rahatlığını ve sınırlarını da dikkate almaktır.
Örneğin, "Merhaba, burada sizi birkaç kez gördüm. Tanışmak ister misiniz?" cümlesi hem doğrudan hem de karşı tarafa seçim hakkı tanıyan bir ifadedir.
Karşı taraf olumlu yaklaşırsa sohbet devam eder. İlgilenmediğini belirtirse bunu kişisel bir yenilgiye dönüştürmeden geri çekilirsiniz.
İlişki kurmanın en iyi stratejisi, insanları ikna edilecek hedefler olarak görmek değil, karşılıklı istek olup olmadığını anlamaktır.
4. İlk Selamı Vermek Neden Bu Kadar Zor?
Aslında "Merhaba" kelimesini söylemek oldukça kolay. Zor olan, o kelimeden sonra yaşanabilecek ihtimalleri zihnimizde büyütmek.
Ya cevap vermezse?
Ya yanlış anlarsa?
Ya sevgilisi varsa?
Ya arkadaşlarına anlatıp gülerlerse?
Ya ben heyecanlanıp adımı bile unutursam?
İnsan zihni, henüz gerçekleşmemiş olayların senaryolarını üretmekte bazen olağanüstü başarılıdır. Ne yazık ki bu senaryoların çoğu, olayın kendisinden daha yorucu olabilir.
Bir düşünün: Karşıdaki kişiye selam vermeden önce yarım saat boyunca olası cevapları hesaplıyorsunuz. Sonra cesaretinizi toplayıp "Merhaba" diyorsunuz. Karşı taraf da "Merhaba" diyor.
Bitti.
Bütün o zihinsel hazırlığın ardından sonuç iki kelime!
Elbette herkesin çekingenliği aynı sebepten kaynaklanmaz. Bazıları reddedilmekten korkar, bazıları yanlış anlaşılmak istemez, bazıları ise yabancılarla iletişim kurmayı sevmez. Geçmişte yaşanan olumsuz deneyimler de insanın yeni tanışmalara yaklaşımını etkileyebilir.
Bu nedenle ilk adımı atmakta zorlanan birine hemen "Özgüvensizsin" demek doğru değildir.
Ayrıca sosyal kaygı yaşayan kişilerin kendilerini zorlayarak her durumda girişken olmaları gerektiğini düşünmeleri de gereksiz bir baskı yaratabilir. İnsan, iletişim becerilerini küçük ve güvenli adımlarla geliştirebilir.
Örneğin, ilk olarak günlük hayatta insanlara gülümsemek, bir teşekkür cümlesi kurmak veya ortak bir konu hakkında kısa bir soru sormak denenebilir.
Amaç, herkese kendini kabul ettirmek değil; iletişim kurmanın her zaman büyük bir sınav olmadığını deneyimlemektir.
Şunu da unutmamak gerekir: Birinin selamınıza karşılık vermemesi, sizin değersiz olduğunuz anlamına gelmez. Karşıdaki kişi meşgul olabilir, dalgın olabilir, tanışmak istemeyebilir veya bambaşka bir nedenle iletişime kapalı olabilir.
Bir selamın karşılık bulmaması, kişiliğiniz hakkında verilmiş kapsamlı bir karar değildir.
5. İlk Selam İçin Doğru Zaman Diye Bir Şey Var mı?
Bence var ama bunun kesin bir saati yok. Yani saat 14.37'de selam verirseniz aşk hayatınızın başarı oranı yüzde 82'ye çıkmıyor. Böyle bir istatistik olsaydı herhâlde insanlar tanışmak için hava durumu uygulamalarını değil, romantik zamanlama uygulamalarını kullanırdı!
Doğru zaman, büyük ölçüde ortamın koşullarına ve karşı tarafın davranışlarına bağlıdır.
Bir kafede, kitapçıda, arkadaş toplantısında veya ortak bir etkinlikte sohbet başlatmak doğal olabilir. Çünkü insanlar bu tür ortamlarda birbirleriyle iletişim kurmaya daha açık olabilir.
Ancak bir kişinin aceleyle yürüdüğü, kulaklık taktığı, telefonda konuştuğu veya açıkça yalnız kalmak istediği bir anda ısrarla yaklaşmak uygun değildir.
İlk selamı vermeden önce birkaç basit noktaya dikkat edebilirsiniz:
Göz teması ve beden dili: Karşı tarafın size bakması veya gülümsemesi, iletişime açık olabileceğine ilişkin bir işaret olabilir. Fakat tek başına romantik ilgi kanıtı değildir.
Ortamın doğallığı: Ortak bir etkinlik, kitap, müzik veya sohbet konusu üzerinden konuşmaya başlamak, tamamen alakasız bir giriş yapmaktan daha rahat olabilir.
Kısa ve sade bir başlangıç: İlk cümlenizin kusursuz olması gerekmiyor. "Merhaba, etkinlik hakkında ne düşünüyorsunuz?" bile yeterli olabilir.
Karşılıklılık: Diğer kişi sorular soruyor, sohbete katkıda bulunuyor ve iletişimi sürdürüyorsa konuşma doğal biçimde ilerleyebilir. Kısa cevaplar veriyor, uzaklaşıyor veya ilgilenmediğini belirtiyorsa bunu dikkate almak gerekir.
Buradaki önemli ayrıntı, beden dilini kesin bir formül gibi kullanmamaktır. İnsan davranışları bağlama göre değişir. Birinin gülümsemesi nezaket göstergesi olabilir; gözlerini kaçırması ise mutlaka utandığı veya hoşlandığı anlamına gelmez.
En güvenilir yöntem, küçük işaretleri gözlemlemek ama karşınızdaki kişinin niyetini kesin olarak bildiğinizi varsaymamaktır.
6. İlk Selamı Veren mi Daha Çok Hoşlanır?
İşte tartışmanın en eğlenceli sorularından biri!
Bazılarına göre ilk mesajı atan daha çok hoşlanıyordur. Bazılarına göre geç cevap veren daha gizemlidir. Bir başka görüşe göre de üç saat bekleyip cevap yazan kişi ilişki yönetiminde stratejik davranıyordur.
Bazen insanlara bakınca romantik ilişkilerden çok uluslararası istihbarat operasyonlarını izliyormuş gibi hissediyorum.
"Mesajımı gördü ama cevap vermedi."
"Çevrim içiydi ama yazmadı."
"Fotoğrafımı beğendi ama hikâyeme bakmadı."
Bir de bunların üzerine arkadaş grubunun analiz toplantısı ekleniyor. Herkes bir uzman, herkesin ayrı bir teorisi var. Ortada yalnızca bir telefon ve henüz cevaplanmamış bir mesaj bulunuyor!
Oysa ilk selamı vermek, tek başına duyguların yoğunluğunu ölçmez. Bir insan sosyal açıdan girişken olduğu için ilk adımı atabilir. Başka biri çok hoşlandığı hâlde çekindiğinden bekleyebilir. Bir diğeri ise romantik bir beklentisi olmadan yalnızca arkadaşça davranabilir.
Davranışların anlamını tek bir işaretten çıkarmak yerine zaman içindeki örüntüye bakmak daha mantıklıdır.
Örneğin, birisi size ilk gün mesaj yazdı diye mutlaka ciddi düşündüğü sonucuna varamazsınız. Ancak sonraki günlerde de iletişim kuruyor, sizi dinliyor, verdiği sözleri tutuyor ve sizinle zaman geçirmek için karşılıklı çaba gösteriyorsa bunlar ilginin daha anlamlı göstergeleri olabilir.
Aynı şekilde, bir insanın ilk mesajı sizden beklemesi de tek başına ilgisiz olduğu anlamına gelmez. Ancak iletişim sürekli sizin çabanızla yürüyorsa bu durum üzerinde düşünmek gerekir.
Önemli olan kimin kaç dakika içinde mesaj attığı değil, ilişkinin iki taraf için de ne kadar dengeli olduğudur.
Bir insanı tanımak istiyorsanız kronometreye değil, davranışlarının tutarlılığına bakın.
7. İlk Selam İçin Kullanılabilecek Doğal ve Eğlenceli Cümleler
İlk selamı vermek isteyen ama nereden başlayacağını bilemeyenler için birkaç öneri hazırladım. Burada amaç ezberlenmiş cümlelerle karşı tarafı etkilemek değil, sohbetin başlamasını kolaylaştırmak.
Günlük ve sade bir başlangıç:
"Merhaba, sizi burada birkaç kez gördüm. Tanışmak istedim."
Bu cümle doğrudan ve anlaşılırdır. Ne gereksiz bir gösteriş içerir ne de karşı tarafa cevap vermesi için baskı yapar.
Ortak ilgi alanından yararlanmak:
"Bu kitabı daha önce okudunuz mu? Ben almayı düşünüyorum ama karar veremedim."
Böyle bir giriş, özellikle ortak bir konu üzerinden sohbet etmenin doğal olduğu ortamlarda işe yarayabilir.
Biraz mizah katmak isteyenlere:
"Size selam vermek için üç farklı cümle düşündüm ama sonunda en mantıklısının merhaba olduğuna karar verdim."
Bu cümle uygun bir ortamda gülümsetebilir. Ancak mizahın karşı tarafın tepkisine ve ortamın rahatlığına uygun olması önemlidir.
Arkadaş ortamında:
"Sanırım daha önce tanışmadık. Benim adım..."
Bu, oldukça basit ama etkili bir tanışma biçimidir.
Kadınların ilk adımı atması için:
"Merhaba, sohbetiniz ilgimi çekti. Ben de katılabilir miyim?"
Burada karşı tarafın konuşmaya açık olup olmadığını gözetmek önemlidir.
Çekingen olanlara:
"Merhaba, nasılsınız?"
Bazen en sıradan cümle, insanın kendi sınırlarını aşması için yeterlidir.
Şunu hatırlamakta fayda var: Bir cümlenin başarılı olması, karşıdaki kişinin mutlaka sizden hoşlanmasıyla ölçülmez. Başarı, kendinizi doğal biçimde ifade edebilmek ve diğer kişinin cevabına saygı gösterebilmektir.
Ayrıca her ortamda tanışma girişiminde bulunmak zorunda değilsiniz. Bazen hiçbir şey söylememek de tamamen normal bir tercihtir.
8. Selam Verdim, Peki Ya Karşılık Alamazsam?
İnsanların ilk adımı atmaktan çekinmelerinin en önemli nedenlerinden biri reddedilme ihtimalidir.
Kimse kendisini kötü hissetmek istemez. Özellikle hoşlandığınız birine yaklaşmak, sıradan bir konuşmaya başlamaktan daha fazla heyecan yaratabilir. Çünkü o anda yalnızca bir selam vermiyorsunuz; bir ihtimali de denemiş oluyorsunuz.
Fakat reddedilmek, her zaman kişisel bir başarısızlık değildir.
Diyelim ki birine selam verdiniz ve karşı taraf yalnızca kısa bir cevap verdi. Belki sohbet etmek istemiyor. Belki hayatında biri var. Belki o gün konuşacak hâli yok. Belki de sizinle romantik bir uyum hissetmiyor.
Bunların hiçbiri, sizin sevilmeye değer olmadığınızı göstermez.
Üstelik romantik ilgi, iki tarafın da birbirini beğenmesiyle oluşur. Bir insanın sizi beğenmemesi, onun kötü biri olduğu anlamına gelmediği gibi sizin de eksik olduğunuz anlamına gelmez.
Bu yüzden bir selamın karşılıksız kalması durumunda yapılabilecek en sağlıklı şey, karşı tarafın kararını kabul edip hayatınıza devam etmektir.
Israr etmek, sürekli mesaj göndermek veya karşı tarafın fikrini değiştirmeye çalışmak sağlıklı bir yaklaşım değildir. İlgi karşılıklı olduğunda iletişim zaten daha doğal ilerler.
Bence cesaret, her durumda olumlu cevap almak değildir. Olumsuz bir cevap ihtimalini kabul ederek kendinizi saygılı biçimde ifade edebilmektir.
Bir de işin güzel tarafı var: Bazen selam verdiğiniz kişiyle romantik bir ilişki yaşamazsınız ama yeni bir arkadaş edinirsiniz. Bazen de hiç beklemediğiniz bir zamanda, sıradan bir tanışma hayatınızın en güzel ilişkilerinden birine dönüşür.
Sonuç hiçbir zaman garanti değildir. Zaten insan ilişkilerini ilginç kılan şeylerden biri de budur.
9. İlk Adımı Atan İnsan Daha mı Değerlidir?
Hayır. İlk selamı vermek bir insanı daha değerli, daha güçlü veya daha üstün yapmaz.
İlk adımı atmak, yalnızca o anda iletişimi başlatmayı tercih ettiğinizi gösterir. Bu tercih cesaret gerektirebilir ama herkesin aynı şekilde davranması beklenemez.
Örneğin, bazı insanlar yabancılarla tanışmayı sever. Kalabalık bir ortamda rahatça sohbet başlatabilirler. Bazılarıysa daha sakin bir yapıya sahiptir ve insanları tanımak için zamana ihtiyaç duyar.
İkinci gruptaki insanlar daha az samimi veya daha az özgüvenli olmak zorunda değildir. Yalnızca sosyal iletişim kurma biçimleri farklı olabilir.
Burada önemli olan, kendi davranışınızı başkalarının davranışlarıyla sürekli karşılaştırmamaktır.
Arkadaşınız hoşlandığı kişiye hemen mesaj yazıyor diye sizin de aynısını yapmanız gerekmez. Bir kadın ilk adımı atmak istemiyorsa bu onun seçimi olabilir. Bir erkek ilk selamı vermeyi tercih etmiyorsa bunun da tek başına karakteri hakkında kesin bir hüküm oluşturması doğru değildir.
Ancak kendi isteğinizle korkunuz arasında kaldığınızı fark ediyorsanız kendinize şu soruyu sorabilirsiniz:
"Gerçekten ilk adımı atmak istemiyor muyum, yoksa olumsuz bir cevap almaktan mı korkuyorum?"
Bu iki durum birbirinden farklıdır.
İstemiyorsanız kendinizi zorlamak zorunda değilsiniz. İstiyor ama çekiniyorsanız küçük bir adım atmayı deneyebilirsiniz.
Kendinizi tanımak, her zaman daha girişken olmaya çalışmaktan daha yararlı olabilir.
10. Bilimsel Açıdan İlk Selam: İlk İzlenim ve İletişim
İlk karşılaşmaların neden bu kadar önemli olduğunu anlamak için sosyal psikoloji alanındaki çalışmalara göz atmak yararlı olabilir.
Psikolog Solomon Asch'ın 1946 yılında yayımlanan kişi izlenimleri üzerine araştırmaları, insanların bir kişi hakkındaki değerlendirmelerini oluştururken özellikleri birbirinden bağımsız biçimde ele almadıklarını göstermiştir. Bir kişiye ilişkin ilk bilgiler, diğer özelliklerin nasıl yorumlandığını etkileyebilir.
Bu durum, ilk selamın bir insanın bütün kişiliğini ortaya çıkardığı anlamına gelmez. Ancak kısa bir karşılaşmanın, karşımızdaki kişi hakkında başlangıç niteliğinde bir izlenim oluşturmamıza katkı sağlayabileceğini düşündürür.
Örneğin, birinin selam verirken nazik davranması olumlu bir izlenim yaratabilir. Ancak yalnızca bir kez gülümsemesine bakarak onun güvenilir, sadık veya iyi bir partner olacağını söylemek mümkün değildir.
İlk izlenimler, kapsamlı bir kişilik değerlendirmesinin yerine geçmez.
İletişim araştırmalarında da sözlü ve sözsüz davranışların bağlama göre değerlendirilmesi gerektiği önemlidir. Bir insanın ses tonu, yüz ifadesi ve konuşmaya katılımı iletişim hakkında bilgi verebilir; ancak bu işaretlerin anlamı kültüre, kişiye ve ortama göre değişebilir.
Bu nedenle "Gözlerini kaçırdı, kesin hoşlanıyor" veya "İlk mesajı o attı, kesin ciddi düşünüyor" gibi sonuçlara atlamak doğru değildir.
İlişkiler hakkında güvenilir bir değerlendirme yapabilmek için tek bir davranış yerine zaman içinde gözlemlenen tutarlılığa, karşılıklı iletişime ve açık ifadelere bakmak gerekir.
Ayrıca erkeklerin stratejik, kadınların empatik olduğu yönündeki genellemeleri bilimsel birer değişmez kural gibi sunmak da yanıltıcıdır. İnsanların davranışları; kişilik özellikleri, öğrenilmiş sosyal roller, içinde bulundukları koşullar ve bireysel deneyimlerle şekillenir.
Kısacası, bilim bize ilk selamın kesinlikle kimden gelmesi gerektiğini söylemez. Fakat insanları tek bir davranış üzerinden değerlendirmememiz gerektiğini hatırlatır.
11. Forumun Asıl Meselesi: İlk Selam mı, Karşılıklı Emek mi?
Bence bu konunun en önemli tarafı, ilk selamdan sonra yaşananlar.
İki insanın tanışması elbette güzel bir başlangıçtır. Ancak tanışmanın ardından iletişimin nasıl sürdürüldüğü, ilişkinin gerçek niteliği hakkında daha fazla bilgi verir.
Bir taraf sürekli mesaj atıyor, buluşma teklif ediyor, konuşmayı canlı tutmaya çalışıyor ve karşı tarafın ihtiyaçlarını anlamak için çaba gösteriyorsa diğer tarafın da ilişkiye ne kattığına bakmak gerekir.
İlişkiler bir kişinin sürekli performans sergilediği, diğerinin ise seyirci koltuğunda oturduğu bir gösteriye dönüşmemelidir.
Tabii her gün aynı miktarda çaba göstermek de mümkün değildir. İnsanların yoğun olduğu, yorulduğu veya kişisel sorunlar yaşadığı dönemler olabilir. Bu yüzden sağlıklı bir ilişkiyi değerlendirmek için tek bir güne değil, genel davranış örüntüsüne bakmak gerekir.
Örneğin, bir gün ilk mesajı siz atarsınız, başka bir gün karşı taraf atar. Bir buluşmayı siz planlarsınız, diğerini o organize eder. Bazen biriniz daha çok konuşur, bazen diğeriniz dinler.
Buradaki mesele matematiksel bir eşitlik kurmak değil, iki tarafın da ilişkiyi önemsediğini hissetmesidir.
"Ben ilk mesajı attım, şimdi sıra onda."
"Ben iki kez aradım, üçüncü kez aramam."
"Ben selam verdim, artık bütün işi o yapmalı."
Bu tür hesaplar zaman zaman insanın kendisini korumasına yardımcı olabilir. Fakat her davranışı puan tablosuna dönüştürmek, iletişimi yorucu bir yarışa çevirebilir.
Elbette sınır koymak önemlidir. Ancak sınır koymakla karşı tarafı sınamak aynı şey değildir.
İlgilendiğiniz kişiye mesaj yazmak istiyorsanız yalnızca güçlü görünmek adına kendinizi tutmak zorunda değilsiniz. Aynı şekilde, sürekli tek taraflı çaba göstermek zorunda da değilsiniz.
Denge, kimin kaç kez ilk adımı attığından çok, iki tarafın da ilişki içinde kendisini nasıl hissettiğiyle ilgilidir.
12. Peki, İlk Kim Selam Vermeli? Son Kararımız Ne?
Geldik meselenin en merak edilen bölümüne.
Bence ilk selamı, o anda iletişim kurmak isteyen ve kendisini buna hazır hisseden kişi vermeli.
Bu kişi erkek olabilir, kadın olabilir. Daha dışa dönük biri olabilir veya normalde çekingen olmasına rağmen o gün cesaretini toplayan biri olabilir.
Burada önemli olan, ilk adımı atanın kimliğinden çok yaklaşımının niteliğidir.
Selam verirken samimi olmak, karşı tarafa alan tanımak ve cevabını saygıyla karşılamak gerekir. İlk selamı vermek, karşı taraftan ilgi görmeyi garanti etmez. Ancak iletişim kurmak istediğinizi açıkça ifade etmenizi sağlar.
Bir erkek ilk adımı attığında erkekliğini kanıtlamış olmaz. Bir kadın ilk adımı attığında da değerinden bir şey kaybetmez. Bir insanın karakterini, yalnızca tanışmayı başlatıp başlatmamasına bakarak değerlendiremeyiz.
Üstelik her tanışmanın romantik bir ilişkiye dönüşmesi de gerekmez. Bazen hoş bir sohbet, bazen yeni bir arkadaşlık, bazen de birbirine gülümseyip yollarına devam eden iki yabancı olarak kalmak hayatın doğal parçalarıdır.
Belki de kendimize sormamız gereken asıl soru şudur: Neden birine selam vermeyi bu kadar büyütüyoruz?
Bazen reddedilmekten korktuğumuz için, bazen toplumun beklentileri nedeniyle, bazen de karşımızdaki kişinin bizi nasıl değerlendireceğini fazlasıyla önemsediğimiz için...
Oysa hayat, her adımın sonucunu önceden bilebildiğimiz bir satranç oyunu değil. Bazen düşünerek hareket etmek gerekir, bazen de basit bir merhaba yeterlidir.
Unutmayalım ki güzel bir ilişkinin başlangıcı, mutlaka kusursuz bir cümleyle gerçekleşmez. Bazen biraz heyecan, küçük bir gülümseme ve içten bir selam her şey için yeterlidir.
Ve belki de yıllar sonra o kişiyle aynı masada otururken ilk selamı kimin verdiğini bile hatırlamayacaksınız.
Hatırlayacağınız şey, o gün birinizin diğerine gülümsemiş olması olabilir.
Şimdi Söz Sizde!
Forum arkadaşları, asıl merak ettiğim sizin deneyimleriniz!
- Sizce ilk selamı erkek mi vermeli, yoksa bu tamamen kişisel bir tercih mi?
- Bir kadının ilk adımı atması size doğal mı geliyor, yoksa hâlâ alışılmışın dışında mı buluyorsunuz?
- Hiç sırf çekindiğiniz için hoşlandığınız birine selam veremediğiniz oldu mu?
- İlk selamı siz verdiniz ve beklemediğiniz kadar güzel bir ilişki başladı mı?
- Peki, ilk adımı attığınız hâlde karşılık alamadığınızda ne hissettiniz?
Bir de şu soruya özellikle cevap vermenizi isterim: İlk selamı kimin verdiği mi daha önemli, yoksa tanıştıktan sonra iki tarafın da birbirini tanımak için çaba göstermesi mi?
Yorumlarda yalnızca teorileri değil, gerçek deneyimleri de konuşalım. Belki birimizin utandığı için söyleyemediği "Merhaba", başka birimizin hayatındaki en güzel başlangıç olmuştur.
Sonuçta dünya yeterince karmaşık. Bir de "Önce kim yazacak?" meselesini uluslararası kriz seviyesine çıkarmayalım.
Bazen yapılabilecek en güzel şey, telefonu eline almak, karşındaki insana içtenlikle gülümsemek ve o iki sihirli kelimeyi söylemektir:
"Merhaba, nasılsın?"